NALABIT saan a panaglablabes no ibagak a kaaduan nga ub-ubbing nga Ilokano a naayat nga agbasa, inkakaubingan ken indakdakkelda ti nangtangtangad iti maysa a bituen a managan Reynaldo A. Duque. Ket karamanak kadagitoy nga ub-ubbing nga Ilokano a naayat nga agbasa.

Immuna a nayasidegak ken ni Manong Rey, kas awag dagiti pada a mannurat nga Ilokano kenkuana, idi awarding ti Palanca idi 2003. Isuna ti nangyalat iti Umuna a Gunggona iti piksion iti Ilokano ken Tagalog/Filipino a nangitampok met kenkuana iti Hall of Fame iti Palanca.

Iti daydi a gundaway, ad-adda a nariknak ti kinarimatna. Ta nairanrana met, piman, a natsambaak ti maikadua a gunggona.
Ket gagangay no mayasidegka iti bituen a narimat, uray kaskasano, maparaisanka met iti rimat ken mairamramanka met nga agrimat. Iti ababao a pannao, doble ti ragsakko gapu ta nairamramanak iti daydi nga ispesial a pasken iti biag ni Manong Rey.

Ad-adda a nayasidegak kenkuana idi innalanak a Secretariat ti Premio Duque. Daytoy ti pasalipna a nayalnag idi 2008. Nagbalinen a personal ti pannakainaigko ken ni Manong Rey. Iti ababa a pannao, saan laengen a kasla layap ti pannakayasidegko iti daytoy a Bituen. Addaakon iti situasion a maimatangakon amin a rimatna.

Ket naduktalak a bimmullalayaw ti rimat ti bituen ni Manong Rey. Kayatko a sawen, saan laeng a maymaysa a maris. Awanan pangngarig, saan laeng a maymaysa a tay-ak ti panglugayam ken ni Manong Rey.

Adda dita ti naidumduma a kabaelanna nga agsurat iti daniw, nobela, sarita, salaysay— pammaneknek dagiti nasurok a sangagasut a pammadayaw a nayalatna.

Kas kritiko, isu met ti maysa kadagiti mabilbilang a kritiko nga Ilokano a mangdildillaw kadagiti sinurat dagiti Ilokano nangruna no kasta a mapusgan a hurado kadagiti pasalip.

Kas agsuksukisok, napabiag manen dagiti nadumaduma a bannuar nga Ilokano babaen ti panangilagana iti biagda kadagiti piksionna.

Kas lider, inurnosna dagiti papeles ti GUMIL Filipinas, nangiruar iti direktorio dagiti mannurat nga Ilokano ken kangrunaan ti amin, impaayanna iti pammadayaw dagiti nasken a mapadayawan a mannurat nga Ilokano.

Kas manong dagiti mannurat, adda dita a kanayon a nawaya no kasta a mapagumbian nga agpaay a lektiurer, naragsak a kasarsarita.

Wadan isuna ti no ania ti rebbengna nga aramiden ti maysa a rehional a mannurat-- nga agsurat iti nakayanakanna a pagsasao ket gapu ta maysa isuna a Filipino, impatarusna dagiti sinuratna tapno iti kasta, agbalinda met a paset ti Nailian a Literatura. (Wen, kas kunana met laeng, amin a sinuratna, immuna a nasurat dagitoy iti Ilokano sa impatarusna iti Filipino ken/wenno Ingles, tapno pasetda latta ti Literatura Ilokana.) Ta ngamin, kangrunaan ti amin, agsurat ti maysa a mannurat para kadagiti kakailianna saan ket a tapno agbalin a paset ti maysa a Literatura wenno tapno itandudo ti Lubong.

Kas nasayaat a tao, naparabur, nalaka a kasarsarita, awanan ti makitam nga ere wenno kinapangas iti laksid ti kasasaadna kas maysa kadagiti naisangsayangan a mannurat nga Ilokano a timmaud.

Iti personal a lebel, maysa ni Manong Rey kadagiti tallo nga Ilokano a mannurat nga adda kadagiti daydayawek a galadda a kayatko koma a maala met. (Nupay agarup isuda met ketdi amin, uray pay dagiti medio nakainnala iti sao ta amin met a tao, adda pagsayaatanda, ngem dagitoy pay laeng tallo ti dakamatek ti kababalinda.)

Siempre, saan a ti kinalaingda ta pagaammotaoy met nga amin a mannurat ket nalalaing, di kadi?

Daytoy maysa, pagrukbabak la unay ti kinasingpetna. Wenno kinatanangna nga agsao. Kayatko koma a maala daytoy ta no dadduma, diak makontrol ti pungtotko.

Daytoy maikadua, napartak ken nadalus nga agtrabaho, siempre, kadagiti mainaig iti Literatura. Kayatko koma met a maala dayta tapno iti kasta, ad-adu met laeng ti maiwakas nangruna ket nabiit la ti biag.

Daytoy ken ni Manong Rey, isu ti kinagagetna nga agsurat. Sarita, nobela, daniw, salaysay, epiko, drama, script a para pelikula mangibagaka, nasurat ni Manong Rey.

Kanayon a mangngegko ti istoria, kenkuana ken manipud kadagiti pada a mannurat a tunggal alas kuatro iti parbangon, nakariingen ni Manong Rey a no saan nga agsursurat, agbasbasa.

Kayatko a maala koma met dayta a disiplina. No saan man a kabaelan, uray ti mismon a panangipaay iti disiplina iti bukod a bagi. Wenno panagbalin nga estrikto iti bukod. Ti agbalin a serioso iti daytoy a bokasion.

Para kadagiti ub-ubbing a mannurat nga Ilokano, ammotayo met no ania ti naaramidan ni Manong Rey iti Literatura Ilokana a nangibilangak kenkuana kas bituen. Narigat siempre a mapataran. Ngem karit kadatayo a nupay mangmatimati laeng ti lawagtayo, no mapagtitipon, masupusopan ti napukaw a lawag ket saan nga aglidem ti Literatura Ilokana ketdi, agtultuloy ti panagrimatna.

Ken ni Manong Rey, kastan, manongmi a Bituen. Addakan iti nakaikariam a law-ang a pagrimatam nga agnanayon.


--ARIEL S. TABAG
Abril 13, 2013
umuna a draft

Dalawang linggo na yata ang nakalilipas (tagal na pala) mula nang makatanggap ako ng private message sa FB mula kay Bebang Siy, ang awtor ng It’s A Mens World. May pinasasagutang set of questions tungkol sa nasulat at/o susulatin pang libro. Tapos ipapasa ko rin daw sa limang kakilala kong awtor. Pumayag ako kasi nakakahiya namang tanggihan ang mga kapwa manunulat lalo pa’t magkasama kami sa UP Workshop at siyempre naman, ang sikat-sikat na ni Manang Bebang, ang kapal naman ng mukha ko kung tatanggi pa ako.

(Siya nga pala, “manang” ang tawag ko sa kaniya mula noong malaman kong Ilokana ang kaniyang nanay, at tinatawag naman akong “adding”; ang “manang” ay ate sa aming mga Ilokano at ang “ading” ay tawag sa mas nakababata; nakakatuwa kasi mas matandan ako kay Manang Bebang.)

Noong sinabi niyang kailangan kong i-post ito sa aking blog, naalala ko na kaya pala niya tinanong minsan kung may blog ako.

Sabi ni Manang Bebang, mamimili ako kung 'yung nailabas ko nang libro o 'yung ilalabas ko pa lang na libro ang tatalakayin ko. Dahil wala pang katiyakan kung kailan lalabas ang susunod kong libro, ‘yung tungkol sa dalawa kong libro na nailabas ko noong 2011 ang babanggitin ko dito.

Ayun.

1) What is the title of your latest book?

Halos sabay itong Karapote, na koleksiyon ng aking mga kuwento sa Ilokano, at itong Samtoy, na koleksiyon ng mga kuwentong Ilokano ng labing-tatlong manunulat na Ilokano na sinalin ko sa Filipino.

2) Where did the idea come from for the book?

Itong Karapote, dahil nakasampung taon na akong nagsusulat sa Ilokano kaya inipon at pinili ko na ‘yung mga pinakagusto kong kuwento. Bale umabot ng labing-tatlong kuwento.

Itong Samtoy naman, work of love para sa mga kapwa manunulat na Ilokano at sa Panitikang Ilokano. Para may maiambag din kaming mga Ilokano sa Panitikang Filipino.

3) What genre does your book fall under?

Karamihan tungkol sa pagiging Ilokano. Lalo na itong Samtoy. Kung gusto mo may malaman tungkol sa mga Ilokano, magandang basahin ‘to.

4) What actors would you choose to play the part of your characters in a movie rendition?

Sa Karapote na ‘to. Dahil labing-tatlong kuwento ‘yun, labing-tatlong artista naman: Nash Aguas, Buboy Villar, Bea Alonzo, Zaijian Jaranilla (dalawang kuwento), Paulo Avelino, Vhong Navarro, Jiro Manio, Dingdong Dantes, Coco Martin, Ramon Bautista, Gerald Anderson, Tado.

5) What is the one-sentence synopsis of your book?

Labing-tatlong kuwentong tungkol sa mga Ilokano.

6) Who published your book?

‘Yung sa Karapote, GUMIL at ng asawa ko. ‘Yung Samtoy, tumulong ang NCCA.

7) How long did it take you to write the first draft of the manuscript?

‘Yung Karapote, 2003 ‘yung pinakaluma at 2010 naman ‘yung pinakabago. Naunang nalathala lahat ang mga ‘to sa Bannawag, ‘yung pangunahing magasin ng mga Ilokano.

Halos mga ganyang taon din nalathala ‘yung mga sinalin kong kuwento na napasama sa Samtoy.

8) What other books would you compare this story to within your genre?

Siguro, mga koleksyon ng kuwento na mula rin sa mga rehiyon.

9) Who or what inspired you to write this book?

Sa pagsusulat ng kuwento, mga Ilokano, siyempre, ang inspirasyon ko lalo na ng tatay ko.

Sa estilo naman, marami yata akong nasulat na parang John Steinbeck. Noong mga pahuli na, Alberto Moravia.

Sa paglilimbag naman, nainggit ako sa mga Tagalog na naglalabas ng libro. Sabi ko, kung halimbawa may 40 milyong Tagalog, siguro naman may 20 milyong Ilokano. Kaya kung may bibili sa mga aklat nila, may bibili rin sa amin. Saka para ma-inspire din ang mga iba pang mga Ilokanong manunulat na maglimbag ng libro, na maglimbag din ng kanilang mga akda na hindi lamang umaasa sa Bannawag para malimbag (ang mga ito).

Sa tingin ko, marami pang puwedeng sulatin tungkol sa mga Ilokano na hindi kailangang mailathala sa Bannawag. May mga Ilokano, sa tingin ko, na naghihintay ng kanilang babasahing Ilokanong libro. Ito sana ang matugunan naming. Kung kaya, parang eksperimentasyon din itong paglilibro ko.

Mabanggit ko lang pala na bihira sa aming mga Ilokano ang maglabas ng libro na mga Ilokanong akda. Siguro, mga isang daan titles palang ang nailalabas namin. Marami ito kung ikumpara mo sa iba pang mga rehiyonal na wika/panitikan. Pero kung ang target mo ay medyo sumabas sa agos ng Panitikang Tagalog, kakaunti talaga. Kaya ‘yun, sana mainggit namin ang mga manunulat na Ilokano sa paglilimbag ng libro, at ma-inspire naming ang mga Ilokano sa pagbabasa ng Ilokanong libro.
 
10) What else about the book might pique the reader’s interest?

Gaya ng nabanggit ko, tungkol sa kulturang Ilokano ang lahat ng mga kuwento sa Samtoy. Kaya kung naghahanap ka ng materyal, itong librong ‘to ang kasagutan.

‘Yung Karapote naman, may kumakalat na balita na nagugustuhan daw ng mga mambabasa ‘yung kuwentong Karapote (kaya ito rin ang napili kong pamagat ng libro).

Dahil nga pala sabi ni Manang Bebang na mas masaya kung mas maraming awtor mulang rehiyon ang mapasahan ko ng mga katanungan, heto ang limang mga awtor (apat na mga Ilokano at isang Cebuano) na pinagpasahan ko ng mga katanungan. Balikan niyo sila pagkaraan ng dalawang linggo:


Roy V. Aragon (dadapilan.com)

Joel B. Manuel (agbannawag.blogspot.com)

Sherma E. Benosa (bilingualpen.com)

Mighty C. Rasing (mightyrasing.com)

Richel C. Dorotan (itatanongkopalangangblogspot.comniya)

Masansan a makaawatak kadagiti pada a mannurat iti komento mainaig kadagiti popular a programa iti telebision, pelikula, musika a dida kayat ti agbuya wenno suportaran dagitoy ta "binabakla" ken saan a "makapasirib."

Iti sabali a banda, dagitoy met laeng a mannurat (a pakairamanak) ti mangikaskasaba iti panagsaknap ti kina-Ilokano (read: panagbasa iti Ilokano works, panagsao iti Ilokano, ken panagtignay kas Ilokano) gapu ta nangruna kadagiti agtutubo ta kasla mapukpukawen ti kina-Ilokano dagitoy.

Naamirisko a saan wenno narigat nga agballigi dayta a panggep ta umuna, dagiti ibilang dagiti mannurat nga Ilokano a dyahi wenno jologs, isu daytoy ti ad-adda a pakaitutuonan ti imatang dagiti kaaduan nga agtutubo.

Adda met ketdi dagiti agpakpakaastig wenno ibagatayon nga agbasbasa ken agbuybuya kadagiti programa, musika nga addaan iti laokna nga arte ken kultural nga aspekto. Ngem manmano laeng dagitoy-- ket mabalin a karaman dagiti mannurat iti daytoy a grupo.

Ngarud, tapno naballigi ti pannakaisaknap ti panagbasa iti Ilokano works, panagsao iti Ilokano, ken panagtignay kas Ilokano kadagiti agtutubo, masapul a basaen ken suportaran dagiti mannurat wenno dadduma pay nga artists dagiti popular multi-media tapno mapulsuanda dagiti agtutubo nga Ilokano. Kalpasanna, mabalin a sangsangkamaysada nga agtignay wenno umaddang iti mas artistiko ken/wenno kultural a pannakaisaknap ti kina-Ilokano.

Padasek man nga alaen kas wadan wenno pangngarig ti Nakristiannuan a panagikasaba:

Tapno marikna wenno maiparikna ti Dios Ama ti panagayatna iti Sangaparsuaan, nagbalin a Tao tapno agbiag iti sidong ti Tao ket iwanwanna ida nga umasideg iti Dios Ama uray kaipapanan pay ti pannakaisagut ti Bukodna a Biag.

AST
Nobiembre 28, 2012

The National Book Development Board (NBDB) and the Manila Critics Circle (MCC) are pleased to announce the winners for this year’s National Book Awards. Winners were announced during the awarding ceremonies on November 17 at the National Museum. Gilda Cordero Fernando won the Lifetime Achievement  Award, and Anvil Publishing garnered Publisher of the Year honors.

LIFETIME ACHIEVEMENT AWARD
Gilda Cordero Fernando

PUBLISHER OF THE YEAR
Anvil Publishing

ALFONSO T. ONGPIN PRIZE FOR BEST BOOK ON ART
The Life and Art of Lee Aguinaldo, by Ma. Victoria Herrera, Clarissa Chikiamco, Cid Reyes, and Rod Paras-Perez, Vibal Foundation and Ateneo Art Gallery

CIRILO F. BAUTISTA PRIZE FOR SHORT FICTION IN ENGLISH
Better Homes and Other Fictions: Collected Prose, by Connie J. Maraan, University of Santo Tomas Publishing House

ISAGANI R. CRUZ PRIZE FOR LITERARY CRITICISM / LITERARY HISTORY IN A FOREIGN LANGUAGE
Dead Stars: American and Philippine Literary Perspectives on the American Colonization of the Philippines, by Jennifer M. McMahon, University of the Philippines Press

ISAGANI R. CRUZ PRIZE FOR LITERARY CRITICISM / LITERARY HISTORY IN A PHILIPPINE LANGUAGE
Sawikaan 2010: Mga Salita ng Taon, edited by Roberto T. Añonuevo and Romulo P. Baquiran Jr., University of the Philippines Press

PHILIPPINE LITERARY ARTS COUNCIL PRIZE FOR POETRY IN ENGLISH
Tala Mundi: The Collected Poems of Tita Agcaoili Lacambra Ayala, by Tita Agcaoli Lacambra Ayala, edited by Ricardo M. de Ungria, University of Santo Tomas Publishing House

ANTHOLOGY, ENGLISH
The Davao We Know, edited by Lolita R. Lacuesta, Anvil Publishing

ANTHOLOGY, FILIPINO
Telon: Mga Dula, edited by Luna Sicat-Cleto, Rolando S. Dela Cruz, Tim Dacanay, Elmar Beltran Ingles, Nicolas B. Pichay, and Rene O. Villanueva, National Commission for Culture and the Arts

ANTHOLOGY, ILOCANO
Nabalitokan A Tawid: Antolohia Dagiti Napili A Sarita Dagiti Ilokano, eidted by Juan AL. Asuncion, Joel B. Manuel, and Ariel S. Tabag, GUMIL Filipinas

DESIGN
Philippine Ancestral Gold, by designed by Ige Ramos, Ayala Foundation

GRAPHIC LITERATURE
Trese 4: Last Seen After Midnight, by Budjette Tan and Kajo Baldisimo, Visprint

LEISURE
100 Questions Filipino Kids Ask, Volume 2, by Alai Agadulin, Javier Asuncion, Victoria Bravo, Kata Garcia, Emylou Infante, Glenda Oris, May Tobias-Papa, and Cynthia Villafranca, Adarna House and Liwayway Marketing Corporation

NONFICTION PROSE, ENGLISH
Peace Warriors: On the Trail with Filipino Soldiers, by Criselda Yabes, Anvil Publishing

NONFICTION PROSE, FILIPINO
Almanak ng Isang Aktibista, by Rolando B. Tolentino, University of the Philippines Press

POETRY, FILIPINO
Distrungka, by Teo T. Antonio,University of Santo Tomas Publishing House

PROFESSIONS
Is Franchising For You?, by Armando Bartolome, Anvil Publishing

SCIENCE
Pinatubo: The Volcano In Our Backyard, by Robert Tantingco, Holy Angel University

SHORT FICTION, FILIPINO
100 Kislap, by Abdon M. Balde Jr., Anvil Publishing

SHORT FICTION, ILOCANO
Karapote: Antolohia Dagiti 13 A Nasuerte A Sarita, by Ariel S. Tabag, GUMIL Metro Manila

SOCIAL SCIENCES
Manobo Dreams in Arakan: People’s Struggle to Keep Their Homeland, by Karl M. Gaspar, Ateneo de Manila University Press

MANILA CRITICS CIRCLE SPECIAL PRIZE FOR A BOOK BY AN INDEPENDENT PUBLISHER
Si Amapola sa 65 na Kabanata, by Ricky Lee, Philippine Writers Studio Foundation

MANILA CRITICS CIRCLE CITATIONS
Joaquin Sy, for translation
Lungsod Iskwater: The Evolution of Informality as a Dominant Pattern in Philippine Cities, by Paulo Alcazaren, Luis Ferrer, and Benvenuto Icamina, Anvil Publishing
Tomas Pinpin and Tagalog Survival in Early Spanish Philippines, by Damon L. Woods, University of Santo Tomas Publishing House

Ipakaammo dagiti mangimaton iti Pasnaan, ti workshop iti panagsurat para kadagiti agdadamo a mannurat nga Ilokano, a maawaten dagiti manuskrito para iti 4th Pasnaan Ilokano Writers Workshop a manamnama a maangay iti nasapa a paset ti 2013.

Sangapulo a fellows ti mapili ken maikkan iti gundaway a ma-workshop dagiti sinuratda: 2 iti sarita, 3 iti daniw, 1 iti sarita a para ubbing, 1 iti daniw a para ubbing, 1 iti sarilaysay (creative non-fiction), 1 iti bukanegan, ken 1 iti pangorona a daniw.

Maibilang nga agdadamo ti autor no saan pay a nakaipablaak iti Bannawag iti nasursurok ngem tallo a sinurat iti benneg a sumalianna.

Dagiti pagalagadan:

1. Nasken nga orihinal, di naipatarus manipud iti sabali a lengguahe, ken saan pay a naipablaak ti idatag a manuskrito.

2. Nawaya ti autor a mangpili iti tema.

3. Maimakinilia wenno mai-computer dagiti manuskrito para iti sarita ken sarilaysay a maidatag iti doble espasio a letter sized a coupon bond iti ania man kadagitoy a font: 12 points Roman Times Antiqua, wenno 12 point Book Antiqua. Single spaced laeng ti pannakaimakinilia dagiti maidatag a daniw, daniw a para ubbing, bukanegan, ken pangorona a daniw.

4. Sagdudua a gapuanan ti nasken nga idatag ti autor iti benneg ti sarita, sarilaysay, sarita a para ubbing, bukanegan, ken pangorona a daniw. Maysa laeng ketdi ti ma-workshop. Iti met benneg ti daniw, nasken a mangidatag ti autor iti uppat a gapuananna. Dua met kadagitoy ti ma-workshop.

5. Kaatiddog ti maidatag a gapuanan: Iti benneg ti sarita, 10-20 panid. Iti sarilaysay, masapul a personal essay ti maidatag nga agatiddog iti 6-10 a panid. Ti bukanegan, 6-10 panid. Iti sarita a para ubbing, 2-4 a panid. Iti daniw a para ubbing, agatiddog iti tallo nga estansa a tunggal estansa, addaan iti uppat a linia; ken addaan iti rukod ken rima dagiti linia. Saan a makedngan ti kaatiddog ti daniw ken daniw a pangorona.

6. Ti laeng parbo a nagan ti autor ti agparang iti manuskrito.

7. Ipatulod ti manuskrito iti daytoy nga email address: pasnaan.secretariat@gmail.com iti di naladladaw ngem Enero 31, 2013. Dua a file ti maipatulod: ti manuskrito ken ti dokumento a naglaon iti paulo ti manuskrito, parbo ken pudno a nagan ti autor, kompleto nga adres ti pagtaengan, pagtrabahuan wenno pagbasbasaan, agraman numero ti telepono wenno selpon, ken ababa a pakasaritaan ti autor.

Mapakaammuan dagiti autor dagiti mapili a gapuanan babaen iti e-mail ken/wenno awag iti telepono. (Pasnaan Secretariat)

NALABIT saan a panaglablabes no ibagak a kaaduan nga ub-ubbing nga Ilokano a naayat nga agbasa, inkakaubingan ken indakdakkelda ti nangtangtangad iti maysa a bituen a managan Reynaldo A. Duque. Ket karamanak kadagitoy nga ub-ubbing nga Ilokano a naayat nga agbasa.

Immuna a nayasidegak ken ni Manong Rey, kas awag dagiti pada a mannurat nga Ilokano kenkuana, idi awarding ti Palanca idi 2003. Isuna ti nangyalat iti Umuna a Gunggona iti piksion iti Ilokano ken Tagalog/Filipino a nangitampok met kenkuana iti Hall of Fame iti Palanca.

Iti daydi a gundaway, ad-adda a nariknak ti kinarimatna. Ta nairanrana met, piman, a natsambaak ti maikadua a gunggona.
Ket gagangay no mayasidegka iti bituen a narimat, uray kaskasano, maparaisanka met iti rimat ken mairamramanka met nga agrimat. Iti ababao a pannao, doble ti ragsakko gapu ta nairamramanak iti daydi nga ispesial a pasken iti biag ni Manong Rey.

Ad-adda a nayasidegak kenkuana idi innalanak a Secretariat ti Premio Duque. Daytoy ti pasalipna a nayalnag idi 2008. Nagbalinen a personal ti pannakainaigko ken ni Manong Rey. Iti ababa a pannao, saan laengen a kasla layap ti pannakayasidegko iti daytoy a Bituen. Addaakon iti situasion a maimatangakon amin a rimatna.

Ket naduktalak a bimmullalayaw ti rimat ti bituen ni Manong Rey. Kayatko a sawen, saan laeng a maymaysa a maris. Awanan pangngarig, saan laeng a maymaysa a tay-ak ti panglugayam ken ni Manong Rey.

Adda dita ti naidumduma a kabaelanna nga agsurat iti daniw, nobela, sarita, salaysay— pammaneknek dagiti nasurok a sangagasut a pammadayaw a nayalatna.

Kas kritiko, isu met ti maysa kadagiti mabilbilang a kritiko nga Ilokano a mangdildillaw kadagiti sinurat dagiti Ilokano nangruna no kasta a mapusgan a hurado kadagiti pasalip.

Kas agsuksukisok, napabiag manen dagiti nadumaduma a bannuar nga Ilokano babaen ti panangilagana iti biagda kadagiti piksionna.

Kas lider, inurnosna dagiti papeles ti GUMIL Filipinas, nangiruar iti direktorio dagiti mannurat nga Ilokano ken kangrunaan ti amin, impaayanna iti pammadayaw dagiti nasken a mapadayawan a mannurat nga Ilokano.

Kas manong dagiti mannurat, adda dita a kanayon a nawaya no kasta a mapagumbian nga agpaay a lektiurer, naragsak a kasarsarita.

Wadan isuna ti no ania ti rebbengna nga aramiden ti maysa a rehional a mannurat-- nga agsurat iti nakayanakanna a pagsasao ket gapu ta maysa isuna a Filipino, impatarusna dagiti sinuratna tapno iti kasta, agbalinda met a paset ti Nailian a Literatura. (Wen, kas kunana met laeng, amin a sinuratna, immuna a nasurat dagitoy iti Ilokano sa impatarusna iti Filipino ken/wenno Ingles, tapno pasetda latta ti Literatura Ilokana.) Ta ngamin, kangrunaan ti amin, agsurat ti maysa a mannurat para kadagiti kakailianna saan ket a tapno agbalin a paset ti maysa a Literatura wenno tapno itandudo ti Lubong.

Kas nasayaat a tao, naparabur, nalaka a kasarsarita, awanan ti makitam nga ere wenno kinapangas iti laksid ti kasasaadna kas maysa kadagiti naisangsayangan a mannurat nga Ilokano a timmaud.

Iti personal a lebel, maysa ni Manong Rey kadagiti tallo nga Ilokano a mannurat nga adda kadagiti daydayawek a galadda a kayatko koma a maala met. (Nupay agarup isuda met ketdi amin, uray pay dagiti medio nakainnala iti sao ta amin met a tao, adda pagsayaatanda, ngem dagitoy pay laeng tallo ti dakamatek ti kababalinda.)

Siempre, saan a ti kinalaingda ta pagaammotaoy met nga amin a mannurat ket nalalaing, di kadi?

Daytoy maysa, pagrukbabak la unay ti kinasingpetna. Wenno kinatanangna nga agsao. Kayatko koma a maala daytoy ta no dadduma, diak makontrol ti pungtotko.

Daytoy maikadua, napartak ken nadalus nga agtrabaho, siempre, kadagiti mainaig iti Literatura. Kayatko koma met a maala dayta tapno iti kasta, ad-adu met laeng ti maiwakas nangruna ket nabiit la ti biag.

Daytoy ken ni Manong Rey, isu ti kinagagetna nga agsurat. Sarita, nobela, daniw, salaysay, epiko, drama, script a para pelikula mangibagaka, nasurat ni Manong Rey.

Kanayon a mangngegko ti istoria, kenkuana ken manipud kadagiti pada a mannurat a tunggal alas kuatro iti parbangon, nakariingen ni Manong Rey a no saan nga agsursurat, agbasbasa.

Kayatko a maala koma met dayta a disiplina. No saan man a kabaelan, uray ti mismon a panangipaay iti disiplina iti bukod a bagi. Wenno panagbalin nga estrikto iti bukod. Ti agbalin a serioso iti daytoy a bokasion.

Para kadagiti ub-ubbing a mannurat nga Ilokano, ammotayo met no ania ti naaramidan ni Manong Rey iti Literatura Ilokana a nangibilangak kenkuana kas bituen. Narigat siempre a mapataran. Ngem karit kadatayo a nupay mangmatimati laeng ti lawagtayo, no mapagtitipon, masupusopan ti napukaw a lawag ket saan nga aglidem ti Literatura Ilokana ketdi, agtultuloy ti panagrimatna.

Ken ni Manong Rey, kastan, manongmi a Bituen. Addakan iti nakaikariam a law-ang a pagrimatam nga agnanayon.


--ARIEL S. TABAG
Abril 13, 2013
umuna a draft

Dalawang linggo na yata ang nakalilipas (tagal na pala) mula nang makatanggap ako ng private message sa FB mula kay Bebang Siy, ang awtor ng It’s A Mens World. May pinasasagutang set of questions tungkol sa nasulat at/o susulatin pang libro. Tapos ipapasa ko rin daw sa limang kakilala kong awtor. Pumayag ako kasi nakakahiya namang tanggihan ang mga kapwa manunulat lalo pa’t magkasama kami sa UP Workshop at siyempre naman, ang sikat-sikat na ni Manang Bebang, ang kapal naman ng mukha ko kung tatanggi pa ako.

(Siya nga pala, “manang” ang tawag ko sa kaniya mula noong malaman kong Ilokana ang kaniyang nanay, at tinatawag naman akong “adding”; ang “manang” ay ate sa aming mga Ilokano at ang “ading” ay tawag sa mas nakababata; nakakatuwa kasi mas matandan ako kay Manang Bebang.)

Noong sinabi niyang kailangan kong i-post ito sa aking blog, naalala ko na kaya pala niya tinanong minsan kung may blog ako.

Sabi ni Manang Bebang, mamimili ako kung 'yung nailabas ko nang libro o 'yung ilalabas ko pa lang na libro ang tatalakayin ko. Dahil wala pang katiyakan kung kailan lalabas ang susunod kong libro, ‘yung tungkol sa dalawa kong libro na nailabas ko noong 2011 ang babanggitin ko dito.

Ayun.

1) What is the title of your latest book?

Halos sabay itong Karapote, na koleksiyon ng aking mga kuwento sa Ilokano, at itong Samtoy, na koleksiyon ng mga kuwentong Ilokano ng labing-tatlong manunulat na Ilokano na sinalin ko sa Filipino.

2) Where did the idea come from for the book?

Itong Karapote, dahil nakasampung taon na akong nagsusulat sa Ilokano kaya inipon at pinili ko na ‘yung mga pinakagusto kong kuwento. Bale umabot ng labing-tatlong kuwento.

Itong Samtoy naman, work of love para sa mga kapwa manunulat na Ilokano at sa Panitikang Ilokano. Para may maiambag din kaming mga Ilokano sa Panitikang Filipino.

3) What genre does your book fall under?

Karamihan tungkol sa pagiging Ilokano. Lalo na itong Samtoy. Kung gusto mo may malaman tungkol sa mga Ilokano, magandang basahin ‘to.

4) What actors would you choose to play the part of your characters in a movie rendition?

Sa Karapote na ‘to. Dahil labing-tatlong kuwento ‘yun, labing-tatlong artista naman: Nash Aguas, Buboy Villar, Bea Alonzo, Zaijian Jaranilla (dalawang kuwento), Paulo Avelino, Vhong Navarro, Jiro Manio, Dingdong Dantes, Coco Martin, Ramon Bautista, Gerald Anderson, Tado.

5) What is the one-sentence synopsis of your book?

Labing-tatlong kuwentong tungkol sa mga Ilokano.

6) Who published your book?

‘Yung sa Karapote, GUMIL at ng asawa ko. ‘Yung Samtoy, tumulong ang NCCA.

7) How long did it take you to write the first draft of the manuscript?

‘Yung Karapote, 2003 ‘yung pinakaluma at 2010 naman ‘yung pinakabago. Naunang nalathala lahat ang mga ‘to sa Bannawag, ‘yung pangunahing magasin ng mga Ilokano.

Halos mga ganyang taon din nalathala ‘yung mga sinalin kong kuwento na napasama sa Samtoy.

8) What other books would you compare this story to within your genre?

Siguro, mga koleksyon ng kuwento na mula rin sa mga rehiyon.

9) Who or what inspired you to write this book?

Sa pagsusulat ng kuwento, mga Ilokano, siyempre, ang inspirasyon ko lalo na ng tatay ko.

Sa estilo naman, marami yata akong nasulat na parang John Steinbeck. Noong mga pahuli na, Alberto Moravia.

Sa paglilimbag naman, nainggit ako sa mga Tagalog na naglalabas ng libro. Sabi ko, kung halimbawa may 40 milyong Tagalog, siguro naman may 20 milyong Ilokano. Kaya kung may bibili sa mga aklat nila, may bibili rin sa amin. Saka para ma-inspire din ang mga iba pang mga Ilokanong manunulat na maglimbag ng libro, na maglimbag din ng kanilang mga akda na hindi lamang umaasa sa Bannawag para malimbag (ang mga ito).

Sa tingin ko, marami pang puwedeng sulatin tungkol sa mga Ilokano na hindi kailangang mailathala sa Bannawag. May mga Ilokano, sa tingin ko, na naghihintay ng kanilang babasahing Ilokanong libro. Ito sana ang matugunan naming. Kung kaya, parang eksperimentasyon din itong paglilibro ko.

Mabanggit ko lang pala na bihira sa aming mga Ilokano ang maglabas ng libro na mga Ilokanong akda. Siguro, mga isang daan titles palang ang nailalabas namin. Marami ito kung ikumpara mo sa iba pang mga rehiyonal na wika/panitikan. Pero kung ang target mo ay medyo sumabas sa agos ng Panitikang Tagalog, kakaunti talaga. Kaya ‘yun, sana mainggit namin ang mga manunulat na Ilokano sa paglilimbag ng libro, at ma-inspire naming ang mga Ilokano sa pagbabasa ng Ilokanong libro.
 
10) What else about the book might pique the reader’s interest?

Gaya ng nabanggit ko, tungkol sa kulturang Ilokano ang lahat ng mga kuwento sa Samtoy. Kaya kung naghahanap ka ng materyal, itong librong ‘to ang kasagutan.

‘Yung Karapote naman, may kumakalat na balita na nagugustuhan daw ng mga mambabasa ‘yung kuwentong Karapote (kaya ito rin ang napili kong pamagat ng libro).

Dahil nga pala sabi ni Manang Bebang na mas masaya kung mas maraming awtor mulang rehiyon ang mapasahan ko ng mga katanungan, heto ang limang mga awtor (apat na mga Ilokano at isang Cebuano) na pinagpasahan ko ng mga katanungan. Balikan niyo sila pagkaraan ng dalawang linggo:


Roy V. Aragon (dadapilan.com)

Joel B. Manuel (agbannawag.blogspot.com)

Sherma E. Benosa (bilingualpen.com)

Mighty C. Rasing (mightyrasing.com)

Richel C. Dorotan (itatanongkopalangangblogspot.comniya)

Masansan a makaawatak kadagiti pada a mannurat iti komento mainaig kadagiti popular a programa iti telebision, pelikula, musika a dida kayat ti agbuya wenno suportaran dagitoy ta "binabakla" ken saan a "makapasirib."

Iti sabali a banda, dagitoy met laeng a mannurat (a pakairamanak) ti mangikaskasaba iti panagsaknap ti kina-Ilokano (read: panagbasa iti Ilokano works, panagsao iti Ilokano, ken panagtignay kas Ilokano) gapu ta nangruna kadagiti agtutubo ta kasla mapukpukawen ti kina-Ilokano dagitoy.

Naamirisko a saan wenno narigat nga agballigi dayta a panggep ta umuna, dagiti ibilang dagiti mannurat nga Ilokano a dyahi wenno jologs, isu daytoy ti ad-adda a pakaitutuonan ti imatang dagiti kaaduan nga agtutubo.

Adda met ketdi dagiti agpakpakaastig wenno ibagatayon nga agbasbasa ken agbuybuya kadagiti programa, musika nga addaan iti laokna nga arte ken kultural nga aspekto. Ngem manmano laeng dagitoy-- ket mabalin a karaman dagiti mannurat iti daytoy a grupo.

Ngarud, tapno naballigi ti pannakaisaknap ti panagbasa iti Ilokano works, panagsao iti Ilokano, ken panagtignay kas Ilokano kadagiti agtutubo, masapul a basaen ken suportaran dagiti mannurat wenno dadduma pay nga artists dagiti popular multi-media tapno mapulsuanda dagiti agtutubo nga Ilokano. Kalpasanna, mabalin a sangsangkamaysada nga agtignay wenno umaddang iti mas artistiko ken/wenno kultural a pannakaisaknap ti kina-Ilokano.

Padasek man nga alaen kas wadan wenno pangngarig ti Nakristiannuan a panagikasaba:

Tapno marikna wenno maiparikna ti Dios Ama ti panagayatna iti Sangaparsuaan, nagbalin a Tao tapno agbiag iti sidong ti Tao ket iwanwanna ida nga umasideg iti Dios Ama uray kaipapanan pay ti pannakaisagut ti Bukodna a Biag.

AST
Nobiembre 28, 2012

The National Book Development Board (NBDB) and the Manila Critics Circle (MCC) are pleased to announce the winners for this year’s National Book Awards. Winners were announced during the awarding ceremonies on November 17 at the National Museum. Gilda Cordero Fernando won the Lifetime Achievement  Award, and Anvil Publishing garnered Publisher of the Year honors.

LIFETIME ACHIEVEMENT AWARD
Gilda Cordero Fernando

PUBLISHER OF THE YEAR
Anvil Publishing

ALFONSO T. ONGPIN PRIZE FOR BEST BOOK ON ART
The Life and Art of Lee Aguinaldo, by Ma. Victoria Herrera, Clarissa Chikiamco, Cid Reyes, and Rod Paras-Perez, Vibal Foundation and Ateneo Art Gallery

CIRILO F. BAUTISTA PRIZE FOR SHORT FICTION IN ENGLISH
Better Homes and Other Fictions: Collected Prose, by Connie J. Maraan, University of Santo Tomas Publishing House

ISAGANI R. CRUZ PRIZE FOR LITERARY CRITICISM / LITERARY HISTORY IN A FOREIGN LANGUAGE
Dead Stars: American and Philippine Literary Perspectives on the American Colonization of the Philippines, by Jennifer M. McMahon, University of the Philippines Press

ISAGANI R. CRUZ PRIZE FOR LITERARY CRITICISM / LITERARY HISTORY IN A PHILIPPINE LANGUAGE
Sawikaan 2010: Mga Salita ng Taon, edited by Roberto T. Añonuevo and Romulo P. Baquiran Jr., University of the Philippines Press

PHILIPPINE LITERARY ARTS COUNCIL PRIZE FOR POETRY IN ENGLISH
Tala Mundi: The Collected Poems of Tita Agcaoili Lacambra Ayala, by Tita Agcaoli Lacambra Ayala, edited by Ricardo M. de Ungria, University of Santo Tomas Publishing House

ANTHOLOGY, ENGLISH
The Davao We Know, edited by Lolita R. Lacuesta, Anvil Publishing

ANTHOLOGY, FILIPINO
Telon: Mga Dula, edited by Luna Sicat-Cleto, Rolando S. Dela Cruz, Tim Dacanay, Elmar Beltran Ingles, Nicolas B. Pichay, and Rene O. Villanueva, National Commission for Culture and the Arts

ANTHOLOGY, ILOCANO
Nabalitokan A Tawid: Antolohia Dagiti Napili A Sarita Dagiti Ilokano, eidted by Juan AL. Asuncion, Joel B. Manuel, and Ariel S. Tabag, GUMIL Filipinas

DESIGN
Philippine Ancestral Gold, by designed by Ige Ramos, Ayala Foundation

GRAPHIC LITERATURE
Trese 4: Last Seen After Midnight, by Budjette Tan and Kajo Baldisimo, Visprint

LEISURE
100 Questions Filipino Kids Ask, Volume 2, by Alai Agadulin, Javier Asuncion, Victoria Bravo, Kata Garcia, Emylou Infante, Glenda Oris, May Tobias-Papa, and Cynthia Villafranca, Adarna House and Liwayway Marketing Corporation

NONFICTION PROSE, ENGLISH
Peace Warriors: On the Trail with Filipino Soldiers, by Criselda Yabes, Anvil Publishing

NONFICTION PROSE, FILIPINO
Almanak ng Isang Aktibista, by Rolando B. Tolentino, University of the Philippines Press

POETRY, FILIPINO
Distrungka, by Teo T. Antonio,University of Santo Tomas Publishing House

PROFESSIONS
Is Franchising For You?, by Armando Bartolome, Anvil Publishing

SCIENCE
Pinatubo: The Volcano In Our Backyard, by Robert Tantingco, Holy Angel University

SHORT FICTION, FILIPINO
100 Kislap, by Abdon M. Balde Jr., Anvil Publishing

SHORT FICTION, ILOCANO
Karapote: Antolohia Dagiti 13 A Nasuerte A Sarita, by Ariel S. Tabag, GUMIL Metro Manila

SOCIAL SCIENCES
Manobo Dreams in Arakan: People’s Struggle to Keep Their Homeland, by Karl M. Gaspar, Ateneo de Manila University Press

MANILA CRITICS CIRCLE SPECIAL PRIZE FOR A BOOK BY AN INDEPENDENT PUBLISHER
Si Amapola sa 65 na Kabanata, by Ricky Lee, Philippine Writers Studio Foundation

MANILA CRITICS CIRCLE CITATIONS
Joaquin Sy, for translation
Lungsod Iskwater: The Evolution of Informality as a Dominant Pattern in Philippine Cities, by Paulo Alcazaren, Luis Ferrer, and Benvenuto Icamina, Anvil Publishing
Tomas Pinpin and Tagalog Survival in Early Spanish Philippines, by Damon L. Woods, University of Santo Tomas Publishing House

Ipakaammo dagiti mangimaton iti Pasnaan, ti workshop iti panagsurat para kadagiti agdadamo a mannurat nga Ilokano, a maawaten dagiti manuskrito para iti 4th Pasnaan Ilokano Writers Workshop a manamnama a maangay iti nasapa a paset ti 2013.

Sangapulo a fellows ti mapili ken maikkan iti gundaway a ma-workshop dagiti sinuratda: 2 iti sarita, 3 iti daniw, 1 iti sarita a para ubbing, 1 iti daniw a para ubbing, 1 iti sarilaysay (creative non-fiction), 1 iti bukanegan, ken 1 iti pangorona a daniw.

Maibilang nga agdadamo ti autor no saan pay a nakaipablaak iti Bannawag iti nasursurok ngem tallo a sinurat iti benneg a sumalianna.

Dagiti pagalagadan:

1. Nasken nga orihinal, di naipatarus manipud iti sabali a lengguahe, ken saan pay a naipablaak ti idatag a manuskrito.

2. Nawaya ti autor a mangpili iti tema.

3. Maimakinilia wenno mai-computer dagiti manuskrito para iti sarita ken sarilaysay a maidatag iti doble espasio a letter sized a coupon bond iti ania man kadagitoy a font: 12 points Roman Times Antiqua, wenno 12 point Book Antiqua. Single spaced laeng ti pannakaimakinilia dagiti maidatag a daniw, daniw a para ubbing, bukanegan, ken pangorona a daniw.

4. Sagdudua a gapuanan ti nasken nga idatag ti autor iti benneg ti sarita, sarilaysay, sarita a para ubbing, bukanegan, ken pangorona a daniw. Maysa laeng ketdi ti ma-workshop. Iti met benneg ti daniw, nasken a mangidatag ti autor iti uppat a gapuananna. Dua met kadagitoy ti ma-workshop.

5. Kaatiddog ti maidatag a gapuanan: Iti benneg ti sarita, 10-20 panid. Iti sarilaysay, masapul a personal essay ti maidatag nga agatiddog iti 6-10 a panid. Ti bukanegan, 6-10 panid. Iti sarita a para ubbing, 2-4 a panid. Iti daniw a para ubbing, agatiddog iti tallo nga estansa a tunggal estansa, addaan iti uppat a linia; ken addaan iti rukod ken rima dagiti linia. Saan a makedngan ti kaatiddog ti daniw ken daniw a pangorona.

6. Ti laeng parbo a nagan ti autor ti agparang iti manuskrito.

7. Ipatulod ti manuskrito iti daytoy nga email address: pasnaan.secretariat@gmail.com iti di naladladaw ngem Enero 31, 2013. Dua a file ti maipatulod: ti manuskrito ken ti dokumento a naglaon iti paulo ti manuskrito, parbo ken pudno a nagan ti autor, kompleto nga adres ti pagtaengan, pagtrabahuan wenno pagbasbasaan, agraman numero ti telepono wenno selpon, ken ababa a pakasaritaan ti autor.

Mapakaammuan dagiti autor dagiti mapili a gapuanan babaen iti e-mail ken/wenno awag iti telepono. (Pasnaan Secretariat)